• Drukuj

Przeprowadzanie oceny ryzyka zawodowego ma na celu:

  • sprawdzenie, czy występujące na stanowiskach pracy zagrożenia zostały zidentyfikowane i czy jest znane związane z nim ryzyko zawodowe;
  • wykazanie — zarówno pracownikom, jak i ich przedstawicielom oraz organom nadzoru i kontroli — że przeprowadzono analizę zagrożeń i zastosowano właściwe środki ochronne;
  • dokonanie odpowiedniego wyboru wyposażenia stanowisk pracy, materiałów oraz organizacji pracy;
  • ustalenie priorytetów w działaniach zmierzających do eliminowania lub ograniczenia ryzyka zawodowego;
  • zapewnienie ciągłej poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nie bez znaczenia jest także fakt, że ocena ryzyka zawodowego wymusza niejako podjęcie działań naprawczych w zakładzie pracy. Wnioski, które wynikają z oceny ryzyka zawodowego, są bardzo przydatne w szkoleniu załogi. Dotyczy to zarówno szkolenia wstępnego ogólnego i stanowiskowego, jak i szkolenia okresowego.

Proces oceny ryzyka zawodowego

Ocena ryzyka zawodowego odgrywa istotną rolę w procesie monitorowania stanu bezpieczeństwa i higieny pracy, dostarczając informacji niezbędnych do planowania działań korygujących i zapobiegawczych w stosunku do zidentyfikowanych niezgodności.

Ocena ryzyka zawodowego powinna obejmować wszystkie stanowiska pracy zarówno stacjonarne, jak i niestacjonarne. Dopuszczalne jest wyróżnienie grup stanowisk, na których wykonywane są w tych samych warunkach te same zadania i na których występują te same zagrożenia.

Przeprowadzona ocena ryzyka zawodowego powinna być udokumentowana. Sposób dokumentowania, który powinien wynikać z występujących zagrożeń, zatrudnienia i potrzeb przedsiębiorstwa, określa pracodawca.

Dokumentacja z oceny ryzyka zawodowego powinna obejmować:

  • charakterystykę ocenianego stanowiska pracy;
  • zagrożenia zawodowe zidentyfikowane na stanowisku i ich źródła;
  • środki ochronne konieczne do stosowania na stanowisku i eliminacji zagrożeń;
  • oszacowane poziomy ryzyka zawodowego;
  • skutki ryzyka;
  • kryteria akceptacji ryzyka;
  • sposób reagowania w sytuacji zagrożenia;
  • wnioski.

Pracodawca ma obowiązek informowania pracowników o poziomie ryzyka i jego skutkach oraz o sposobach zapobiegania i eliminacji zagrożeń. Sposób przekazywania tych informacji określa sam pracodawca w regulaminie pracy. Najlepiej, aby informacja o ryzyku zawodowym występującym na stanowisku pracy była przekazywana w trakcie szkoleń bhp i przed dopuszczeniem do pracy na stanowisku pracy.

Zaleca się przeprowadzać ocenę ryzyka zawodowego okresowo i zawsze wówczas, gdy wykorzystywane do jego oceny informacje straciły swoją aktualność, a zwłaszcza:

  • przy tworzeniu nowych stanowisk pracy;
  • przy wprowadzaniu zmian na stanowiskach pracy (np. technologicznych lub organizacyjnych);
  • po zmianie obowiązujących wymagań odnoszących się do ocenianych stanowisk pracy;
  • po wprowadzeniu zmian w stosowanych środkach ochronnych.

Sposób przeprowadzania i dokumentowania oceny ryzyka zawodowego zależy przede wszystkim od wielkości zakładu i rodzaju występujących w nim zagrożeń. Zaleca się, aby proces przygotowania oceny ryzyka zawodowego obejmował:

  • zapewnienie zasobów niezbędnych do przeprowadzenia oceny ryzyka;
  • wyznaczenie odpowiednich osób;
  • określenie potrzeb szkoleniowych i zapewnienie szkolenia osobom przeprowadzającym ocenę ryzyka;
  • określenie sposobu dokumentowania wyników oceny ryzyka zawodowego;
  • zapewnienie udziału pracowników w ocenie ryzyka zawodowego;
  • zapewnienie osobom oceniającym ryzyko zawodowe dostępu do odpowiednich informacji;
  • przeprowadzenie analizy struktury organizacyjnej zakładu w celu sporządzenia wykazu stanowisk pracy;
  • określenie sposobu informowania pracowników o wynikach oceny ryzyka zawodowego;
  • wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za planowanie i koordynowanie działań związanych z oceną ryzyka zawodowego.

Osoby przeprowadzające ocenę ryzyka powinny znać i rozumieć jej zasady, powinny mieć wiedzę niezbędną do identyfikowania zagrożeń na ocenianych stanowiskach, a także umieć ocenić szkodliwe następstwa występujących zagrożeń [2].

Ocenę ryzyka przeprowadza zespół, w skład którego mogą wchodzić pracodawca, pracownicy wyznaczeni przez pracodawcę lub/i eksperci spoza zakładu. Zaleca się, aby zespół oceniający ryzyko zawodowe składał się z osób, które:

  • znają i rozumieją zasady oceny ryzyka;
  • mają wiedzę niezbędną do identyfikowania zagrożeń występujących na stanowiskach;
  • umieją ocenić szkodliwe następstwa występujących zagrożeń.

Głównym zadaniem zespołu oceniającego ryzyko zawodowe jest identyfikacja zagrożeń zawodowych występujących na stanowisku pracy, określenie wymagań wynikających z obowiązujących przepisów prawnych, dokonanie przeglądu warunków pracy oraz opracowanie działań zapobiegawczych zmniejszających ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą.

Proces oceny ryzyka zawodowego można podzielić na kroki realizowane w odpowiedniej kolejności. Algorytm oceny ryzyka powinien obejmować:

  • zebranie informacji potrzebnych do oceny ryzyka (m.in. charakterystyka stanowiska pracy),
  • identyfikację zagrożeń,
  • szacowanie ryzyka,
  • ocenę ryzyka,
  • ograniczanie ryzyka, plan działań korekcyjnych.

 

Pracodawco my to zrobimy za Ciebie!

 

Ocena ryzyka zawodowego odgrywa decydującą rolę w procesie nadzoru nad stanowiskami pracy, dostarczając niezbędnych informacji do planowania działań zmierzających do poprawy warunków pracy i zapewnienia bezpieczeństwa

Ogólne zasady zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników określa dyrektywa 89/391/EWG, zgodnie z postanowieniami której pracodawca powinien:

  • oceniać wielkość ryzyka zagrażającego bezpieczeństwu i zdrowiu pracowników;
  • uwzględniać możliwości pracownika w aspekcie jego bezpieczeństwa i zdrowia przy powierzaniu mu zadań do wykonania;
  • zapewnić, aby wprowadzanie nowych technik było konsultowane z pracownikami w zakresie warunków i środowiska pracy związanych z bezpieczeństwem i zdrowiem;
  • podjąć stosowne kroki w celu zapewnienia, że jedynie odpowiednio poinstruowani pracownicy będą mieli dostęp do obszarów, w których grozi poważne niebezpieczeństwo.

Postanowienia ww. dyrektywy wprowadza do prawa polskiego Kodeks pracy i rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, zobowiązując pracodawcę do:

  • informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą oraz o sposobach ochrony przed zagrożeniami;
  • stosowania środków zapobiegających chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą;
  • analizowania przyczyn wypadków przy pracy i chorób zawodowych i na podstawie tych analiz stosowania środków zapobiegawczych;
  • oceny i dokumentowania ryzyka zawodowego, związanego z wykonywaną pracą, oraz stosowania niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko;
  • zapewnienia organizacji pracy i stanowisk pracy w sposób zabezpieczający pracowników przed zagrożeniami wypadkowymi oraz oddziaływaniem czynników szkodliwych dla zdrowia i uciążliwych;
  • likwidacji zagrożeń dla zdrowia i życia pracowników głównie przez stosowanie technologii, urządzeń, materiałów i substancji niepowodujących takich zagrożeń.

Istota ryzyka zawodowego

Ryzyko zawodowe, zgodnie z definicją podaną w PN-N-18001, jest to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń, związanych z wykonywaną pracą, powodujących straty, w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy.

Z definicji wynika, że proces oceny ryzyka jest systematycznym badaniem środowiska pracy w celu zidentyfikowania i stwierdzenia wszystkich zagrożeń mogących być przyczyną urazu i pogorszenia stanu zdrowia, oraz określenia środków ochronnych eliminujących lub ograniczających poziom zagrożeń. Proces oceny ryzyka zawodowego jest procesem ciągłym, stanowiącym podstawę poprawy warunków pracy.

Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa podczas wykonywanej przez pracownika pracy rodzi potrzebę oceny ryzyka zawodowego, to zaś wymaga kompleksowej analizy stanowiska pracy. Analiza powinna obejmować:

  • ocenę występujących na stanowisku pracy czynników szkodliwych;
  • ocenę zdarzeń potencjalnie wypadkowych;
  • ocenę stanu bhp na stanowisku pracy i w zakładzie pracy;
  • ocenę czynników uciążliwych;
  • ergonomię stanowiska pracy.